Aile İçi İletişim: İletişim Dili

Çocuklara istediğimiz davranışları kazandırmayı hedeflerken kullandığımız iletişim dili çok önemlidir. İletişim dili dediğimizde yalnızca sözel ifadeler değil; jestler, mimikler, ses tonumuz ve beden dilimiz de büyük önem taşır.

Çocuklar ve gençlerle iletişim kurarken dikkat etmemiz gereken bir diğer unsur ise göz hizasında olmaktır. Çocuğun göz hizasına kadar çömelebilir, onu kucağınıza alarak konuşabilir ya da masada karşılıklı oturabilirsiniz. Eğer çocuğunuz genç veya ergenlik dönemindeyse, odasına kapıyı çalıp izin alarak girmek ve onunla bu şekilde iletişim kurmak da en az göz teması kadar önemlidir.

Çocukların, anne ve babalarından gelen sözel ifadelerin, jest ve mimiklerin güven verici, olumlu ve yapıcı olduğunu hissetmeleri çok önemlidir. Çünkü cezalandırıcı ya da eleştirel yaklaşımlar karşıt tepki oluşturur. Bu durum hem 3 yaşındaki çocuklarda hem de gençlerde benzer şekilde görülür.

Bu nedenle kendi davranışlarımızla da model olduğumuzu unutmadan, ifadelerimizi, ses tonumuzu ve beden dilimizi uygun seviyeye getirecek kadar sakinleşmemiz gerekir. Bazen iletişime hızlı başladığımızda kelimelerimizi, ses tonumuzu ve davranışlarımızı doğru seçemeyebiliriz.

Eğer böyle bir durum yaşandıysa ve sakin bir iletişim dili kullanamadıysanız, sakinleştikten sonra çocuğunuzun yanına giderek konuşabilirsiniz. Örneğin, "Biz anne ve baba olarak tartıştık. Kendimizi iyi hissetmedik. Sen nasıl hissettin?" diye sorabilirsiniz. Çocuk üzüldüğünü ya da korktuğunu söyleyebilir. Bu durumda onu anladığınızı ifade ederek, yaşananların telafi edilebileceğini göstermek önemlidir.

Benzer şekilde, "Demin seninle çok hızlı ve sert konuştum. Kendimi iyi hissetmedim. Senin de iyi hissetmediğini biliyorum. Gel sarılalım ve bu konuyu yeniden konuşalım." diyebilirsiniz.

Burada verilen temel mesaj şudur: Çocuklar da, anne ve babalar da hata yapabilir. Önemli olan, bu hataları konuşarak çözebilmek, gerektiğinde özür dilemek ve birbirini anlamaya çalışmaktır. Anne ve babalar bunu model olarak gösterdiklerinde çocuklar da hatalarını kabul etmeyi, özür dilemeyi ve telafi etmeyi öğrenirler.

Bu nedenle en önemli unsur, iletişim dilinin çözüm odaklı, yumuşak ve kapsayıcı olmasıdır. Çocuk, iletişim konusunda her zaman anne ve babasına güvenebilmelidir. Kavgalar ve tartışmalar yaşanabilir; önemli olan sonrasında konuşarak çözüm üretebilmektir. İletişim dili, çocuklara doğru davranışları kazandırmada en önemli yaklaşımlardan biridir.