Başarıya Giden Yolda Aile İçi İletişimin Olumlu ve Olumsuz Etkileri

Çocuklarımızın öğrenme süreçlerine olan ilgilerini, çabalarını ve iç motivasyonlarını artırmayı hedeflesek de toplumsal beklentiler çoğu zaman bunun tam tersine etki edebiliyor. "Şu notu alacaksın", "Şu sınavı kazanacaksın", "Not ortalaman şu olacak", "Üniversiteye girmek için bunları yapman gerekiyor" gibi söylemler çocukların yalnızca sonuca odaklanmasına neden oluyor. Bunun yanında müzik, resim, spor ve sosyal etkinliklerden vazgeçmeleri beklenebiliyor.

Bu durumda çocuk, öğrenme sürecinin ya da kendini geliştirmesinin değil, yalnızca aldığı notun değerli olduğunu düşünmeye başlıyor. İç motivasyonu, çabası ve öğrenme süreci yerine sadece başarı sonucu önemseniyor. Böylece çocuk, istediği notu alamadığında kendisini değersiz hissedebiliyor. Öğretmenlerini, arkadaşlarını ve ailesini hayal kırıklığına uğrattığını düşünebiliyor.

Bu bakış açısı çocuklarda önemli duygusal yaralanmalara yol açabilir. Çünkü çocuk sınavı kazanamayabilir ya da istediği notu alamayabilir. Bunun nedenlerinden biri de yüksek beklentilerin oluşturduğu sınav kaygısıdır. Sürekli dış motivasyona dayalı bir başarı anlayışı, çocuk üzerinde yoğun baskı oluşturur.

Özellikle çocukluk ve ergenlik dönemindeki bireyler bu baskıyı yönetmekte zorlanabilir. Sınav kaygısı arttıkça çocuk, sahip olduğu bilgi ve beceriyi tam olarak kullanamaz. Kaygı nedeniyle bildiği soruları yapamayabilir, sınav sırasında donup kalabilir, sınavı yarıda bırakabilir ya da çeşitli fiziksel ve psikolojik belirtiler yaşayabilir.

Çocuklardan yalnızca başarı beklemek yerine çalışma becerilerini desteklemek, sosyal yaşamlarını sürdürmelerine, hobileriyle ilgilenmelerine ve spor yapmalarına fırsat tanımak gerekir. Çünkü beyin, dinlenme, sosyalleşme ve fiziksel aktivite sayesinde daha verimli çalışır. Bu etkinlikler odaklanmayı ve öğrenmeyi destekler.

Toplumda yalnızca not ve başarı odaklı yaklaşım sürdüğü sürece hem akademik başarıyı artırmak hem de çocukların ruh sağlığını korumak zorlaşır. Bu durum aile içi çatışmalara, özgüven sorunlarına ve kaygı düzeyinin artmasına neden olabilir.

Eğer süreç olumsuz ilerliyorsa bir uzmandan destek almak önemlidir. Öncelikli hedef, çocukların ruh sağlığını korumak, özgüvenlerini desteklemek ve sürdürülebilir iç motivasyon geliştirmelerine yardımcı olmaktır. Çocuğun "Elimden geleni yapıyorum, bunun için çalışıyorum ve süreci kaygılanmadan yönetebiliyorum." diyebilmesi en önemli kazanımdır.

Bu nedenle ailelerin hem çocuklarının ihtiyaçlarını hem de kendi tutumlarını gözden geçirmeleri ve gerektiğinde uzman desteği almaları önerilir.